In het scheikundelokaal wordt gewerkt met gas en gevaarlijke stoffen die bij verkeerd gebruik gevaar voor de gezondheid en/of veiligheid van de leerlingen en medewerkers kunnen opleveren.

Zuurkast

• De zuurkast voldoet aan NEN-EN 14175
• De zuurkast is geïnstalleerd en wordt onderhouden volgens de voorschriften uit de NEN-EN 14175 en de daarbij behorende NPR 4500
• De luchtsnelheden in de werkopening van een zuurkast worden jaarlijks gecontroleerd met een windsnelheidsmeter en/of rook
• Tijdens het ventileren worden de zuurkasten steeds ingeschakeld
• Als een zuurkast tussen twee ruimtes geplaatst is, zijn beide zijden nooit gelijktijdig geopend
• De zuurkast is aan beide zijden doorzichtig
• Heftige bewegingen voor het raam van de zuurkast worden vermeden
• Het loopverkeer voor de zuurkast wordt beperkt
• Het hoofd van de persoon blijft buiten de zuurkast
• Bij het werken met stoffen in de zuurkast waarbij explosiegevaar aanwezig is, worden aanvullende maatregelen getroffen, zoals het gebruik van een gelaatsscherm.
• In de onderkasten van zuurkasten mogen vloeistoffen worden opgeslagen mits:
  • Zuren en basen van elkaar gescheiden zijn en in lekbakjes zijn geplaatst
  • De onderkast wordt afgezogen
  • Er geen brandbare vloeistoffen in worden opgeslagen

Lokaal

• Er staan geen tafels met de korte kant tegen een wand: de tussenruimte is tenminste 0,75 m in verband met de mogelijkheden om te vluchten
• De afstand tussen een demonstratietafel en de voorste rij leerlingen is minimaal 1,20 m
• De plaatsing van de demonstratietafel is zodanig dat de leerlingen in geval van nood niet vlak langs de tafel moeten lopen
• Bij explosie- en/of spatgevaar wordt de zuurkast gebruikt
• Voor het vacuüm trekken wordt glaswerk gebruikt dat daar speciaal voor geschikt is
• Het vrijkomen van schadelijke stoffen in het lokaal wordt voorkómen door de volgende basisregels (in de gegeven volgorde):
  • Vermijding/vervanging van schadelijke stoffen
  • Gebruik van minimale hoeveelheden
  • Zoveel mogelijk gesloten apparatuur en opstellingen
  • Afzuiging (in een goed werkende zuurkast)
  • Algemene ruimteventilatie
• De gebruikte gassen blijven beperkt tot:
  • stikstof
  • waterstof
  • zuurstof
  • kooldioxide
  • edelgassen
• Gasflessen worden in verticale positie gebruikt en zijn met een beugel of ketting tegen omvallen geborgd (zie Opslag gasflessen)
• Leerlingensets voldoen aan de volgende eisen:
  • Geen verpakking van meer dan 100 cm3
  • De stoffen zijn niet giftig, (licht)ontvlambaar of corrosief
  • Er zijn geen organische peroxiden bij
  • Op de verpakking staat de inhoud vermeld met de nodige gevarensymbolen
  • De sets worden bewaard in vloeistofdichte kunststofbakken
• In een oven of droogstoof wordt uitsluitend waternat glaswerk gedroogd
• Ventilatieroosters in deuren en wanden worden vrijgehouden
• Voor branden van lichte metalen (bijv. magnesium) is een blusmiddel aanwezig
• In het lokaal zijn geen gordijnen
• De opslag van gevaarlijke chemicaliën is volgens de voorschriften (zie Omgang met gevaarlijke stoffen, Opslag gevaarlijke stoffen in het lokaal en Opslag gevaarlijke stoffen in speciale ruimten - kasten buiten het lokaal)
• Kapot glaswerk wordt zoveel mogelijk ontdaan van chemicaliën en verzameld in een aparte bak en afgevoerd als chemisch afval
• Filters, tissues en dergelijke worden als chemisch afval behandeld
• Afvalchemicaliën worden als volgt naar soort gescheiden:
  • Vaten voor waterige oplossingen met zware metalen
  • Vaten voor overige wateroplossingen
  • Vaten voor organische halogeenrijke oplosmiddelen
  • Vaten voor organische halogeenarme oplosmiddelen
• Voor de afvoer van afval is een procedure opgesteld.
• Indien het scheikundelokaal gebruikt wordt als theorielokaal wordt er extra aandacht gegeven aan de brandveiligheid

Kabinet

• Het handelen met chemicaliën en bureauwerkzaamheden zijn in het kabinet ruimtelijk van elkaar gescheiden
• Leerlingen verblijven uitsluitend in het kabinet na toestemming en onder toezicht van de docent of technisch onderwijsassistent
• De hoogte van het kabinet is tenminste drie meter. Lager is alleen toegestaan als er geen werkzaamheden worden verricht waarbij gevaarlijke stoffen kunnen vrijkomen

Arbobesluit hoofdstuk 4

IAVM-rapport 17 (Geeft een goed inzicht in de uitvoering, werking en gebruik van zuurkasten)

IAVM-rapport 28 (verkrijgbaar bij de AMD)

NEN-EN 14175 - Zuurkasten deel 1 t/m 5 (Voorziet in de middelen om de juiste zuurkast te selecteren, voor een correcte werking na installatie en voor een blijvend correcte werking gedurende de gebruiksduur)

NPR 4500. Zuurkasten - Eisen, beproevingen en aanbevelingen bij plaatsing, gebruik en onderhoud van zuurkasten in laboratoria - Toelichting bij NEN-EN 14175 (Verduidelijkt het gebruik van de norm voor zuurkasten)

Arbo bij natuurwetenschappen in het vo, zie de website van NVON www.nvon.nl.

zie Arboscan-VO, vraag 7.2, 7.4, 7.7, 7.10 en 7.11

• De demonstratietafel is bij voorkeur voorzien van puntafzuiging
• De zuurkast staat bij voorkeur naast de demonstratietafel
• Het raam van de zuurkast is zoveel mogelijk gesloten
• Te gebruiken gassen worden bij voorkeur met behulp van eenvoudige proeven in kleine hoeveelheden zelf gemaakt
• Bij het gebruik van bunsenbranders (gasbranders) worden zo nodig ramen geopend
• In het kabinet worden open vuur en arbeid waarbij vonken ontstaan zoveel mogelijk vermeden