Het Libanon Lyceum in Rotterdam heeft twee leslocaties. Beide gebouwen zijn vrij oud (1910 en 1923). In de zomer is het vaak te warm en in de winter te koud of te warm. Dit waren ook veel gehoorde klachten van docenten.

Om eerst te controleren of de panden aan de norm voor binnenklimaat voldeden schafte gebouwbeheerder Remco Verheij een CO2-meter aan. Na metingen in verschillende lokalen werd duidelijk dat niet altijd aan de norm werd voldaan. Ook is meegewerkt aan een onderzoek van de VO-raad - uitgevoerd door Strukton Worksphere - waarin de binnenlucht in diverse lokalen twee weken lang is gemeten..Strukton kwam tot dezelfde conclusie: het binnenklimaat voldeed in een groot aantal lokalen niet aan de advieswaarden. Verheij wilde daarom een systeem aanbrengen waarmee de temperatuur per lokaal op afstand automatisch geregeld kan worden.

Proces
Naar aanleiding van de klachten van de docenten, besloot het Libanon Lyceum te onderzoeken of er ruimte in de begroting kon worden gemaakt voor een oplossing voor de temperatuurbeheersing. De mogelijkheden om een gebouwbeheersysteem te installeren werden onderzocht. In één van beide gebouwen is dit systeem nu aangelegd. Dit gebouw wordt hieronder als voorbeeld beschreven.
Voor de aanleg van een gebouwbeheersysteem riep de school de hulp in van installateur Cofely. Dit bureau is al jaren belast met het technische onderhoud van de school. Er is gekozen voor een gebouwbeheersysteem van Priva. In iedere ruimte zijn een regelaar en sensoren gemonteerd. Zo kan de temperatuur per lokaal worden ingesteld en op afstand worden geregeld. Via aanwezigheidsmelders wordt de kachel beïnvloed en ook het licht gaat automatisch aan en uit. Dit levert naast een beter comfort ook een energiebesparing op. De bovenste verdieping van het gebouw is voorzien van een ventilatiesysteem met warmte terugwinning (wtw). Het voordeel van een wtw-systeem is dat de warmte niet verloren gaat tijdens het ventileren. Dit systeem is volledig te besturen en controleren met het gebouwbeheersysteem.

Terugverdienen
De grootste hindernis die moet worden genomen bij de aanschaf van een gebouwbeheersysteem is de kostenpost. Een gebouwbeheersysteem kost veel geld. De terugverdientijd kan niet eenduidig worden aangegeven. Bij extreem veel energieverbruik kan een gebouwbeheersysteem zich terugverdienen. Maar ook een beter comfort, hogere werktevredenheid, minder risico op ziekteverzuim zijn effecten van een beter binnenklimaat. Deze effecten zijn niet in bedragen uit te drukken.
Bij het Libanon Lyceum zijn aan het gebouwbeheersysteem ook rookmelders gekoppeld. Toen er in het scheikundelokaal een waterbad droogkookte, werd gebouwbeheerder Verheij via zijn mobiele telefoon automatisch gewaarschuwd door dit meldsysteem en kon hij ingrijpen. In de oude situatie was hij niet gewaarschuwd en was er misschien brand uitgebroken.

Uit onderzoek blijkt dat de CO2-waarde in een ruimte invloed heeft op de concentratie en leerprestaties van de leerlingen en op de gezondheid van leerlingen en docenten. Vooral in drukke klaslokalen loopt gedurende het lesuur het CO2 gehalte op, tenzij er actief wordt geventileerd. Met een ventilatiesysteem is dat onder controle te houden, wat ten goede zal komen van het leer- en werkklimaat.

Fluctuaties in de temperatuur komen niet meer voor dankzij het decentraal gestuurde verwarmingssysteem. De temperatuur kan naar behoefte overal worden geregeld. Hierdoor zijn de klachten van docenten en leerlingen verdwenen en is het comfort in school duidelijk verbeterd.

+ Grotere flexibiliteit in temperatuursregeling binnen gebouwen
+ Een gezonder binnenklimaat
+ Een prettiger leer- en werkklimaat
+ Grotere brandveiligheid
+ Energiezuinig, uiteindelijk kostenbesparend
- Lange voorbereidingstijd
- Het aanvragen van de juiste vergunningen
- Hoge initiële kosten

Een goed ventilatiesysteem om het binnenklimaat te beheersen kost veel geld, zowel in aanschaf als in onderhoud. Het DUO (voorheen CFI) becijferde dat een ventilatiesysteem niet meer dan € 7.500 per lokaal hoeft te kosten. Een tijdelijke subsidieregel leverde een vergoeding van 60%, met een maximum van € 4.500,- per lokaal. Bij het Libanon Lyceum kwamen de kosten per lokaal ruim boven de € 7.500 uit. Dit komt voornamelijk door de oude gebouwen en bijkomende bouwkundige kosten. Als de kosten voor beide locaties bij elkaar worden opgeteld komt de school uit op € 825.000 verdeeld over 69 lokalen. De kosten per lokaal waren bijna € 12.000. De subsidie bedroeg € 4.500. Het is dus van groot belang om vooraf een goede calculatie van de kosten te maken. Bovendien zijn dit alleen de kosten van de aanschaf en montage. Onderhoudskosten zijn hierin niet meegenomen, net als andere kosten in het kader van klimaatbeheersing, Zoals het meetapparaat dat werd aangeschaft om de CO2-waarde in de gebouwen te meten. De CO2-meter kostte circa € 950,-.

• Inventariseer de problemen rondom het binnenklimaat. Meten is weten!
• Zorg ervoor dat de bestaande ventilatiemogelijkheden goed werken. Controleer bijvoorbeeld of alle ramen goed open kunnen;
• Maak een plan van aanpak;
• Besteed genoeg tijd aan de hele operatie. Zorg ervoor dat iemand die tijd ook krijgt om alles in goede banen te leiden;
• Bundel de kennis in school. Zorg ervoor dat er altijd iemand betrokken is die het gebouw kent als zijn broekzak. Daarnaast is het erg verstandig om iemand in huis te hebben die technisch aardig is onderlegd;
• Als bij het personeel de technische kennis ontbreekt, huur die kennis dan in. Zorg er wel voor dat de experts begrepen worden;
• Lees het rapport van een expert helemaal, niet alleen de samenvatting. Vraag de expert ook om aanvullende uitleg als zaken niet helder zijn;
• Als eenmaal is besloten om de verbouwing in gang te zetten, kijk dan ook naar andere (kleine) aanpassingen die gedaan moeten worden. Vaak moeten computers bijvoorbeeld nog voorzien worden van bekabeling. Als een gebouwbeheersysteem wordt aangelegd, is het een kleine moeite om ook delen van de school van andere bekabeling te voorzien. Dat bespaart later weer kosten;
• Maak een goed overzicht van de kosten;
• Zorg voor een reële tijdsplanning.